Vegan Beslenme ile Vejetaryen Beslenme Arasındaki Farklar

Vegan ve vejetaryen beslenme arasındaki temel fark, hayvansal kaynaklı gıdaların tüketim kapsamıdır. Vejetaryen beslenmede et, tavuk ve balık tüketilmezken beslenme şekline bağlı olarak süt, yoğurt, peynir ve yumurta gibi hayvansal ürünler tüketilebilir. Vegan beslenmede ise et ve balığın yanı sıra süt ürünleri, yumurta ve diğer hayvansal kaynaklı gıdalar da tüketilmez.

Bu nedenle vegan beslenme, vejetaryen beslenmeye göre hayvansal ürünleri daha kapsamlı şekilde dışarıda bırakır. Her iki beslenme biçiminde de sebzeler, meyveler, bakliyatlar, tahıllar, kuruyemişler, tohumlar ve bitkisel protein kaynakları önemli yer tutar.

Vegan ve Vejetaryen Arasındaki Fark Nedir?

En kısa şekilde açıklamak gerekirse:

Vejetaryenler et yemez ancak bazı hayvansal ürünleri tüketebilir. Veganlar ise hayvansal kaynaklı ürünleri tüketmez.

Ancak vejetaryen beslenmenin kendi içerisinde farklı türleri bulunduğu için hangi ürünlerin tüketildiği kişiden kişiye değişebilir.

Gıda	Vegan	Vejetaryen
Kırmızı et	Hayır	Hayır
Tavuk	Hayır	Hayır
Balık	Hayır	Hayır
Süt	Hayır	Tüketilebilir
Peynir	Hayır	Tüketilebilir
Yoğurt	Hayır	Tüketilebilir
Yumurta	Hayır	Türe göre tüketilebilir
Sebze ve meyve	Evet	Evet
Bakliyatlar	Evet	Evet
Tahıllar	Evet	Evet
Kuruyemiş ve tohumlar	Evet	Evet

Dolayısıyla iki beslenme biçimi birbirine benzese de aynı değildir.

Vegan Beslenme Nedir?

Vegan beslenme, hayvansal kaynaklı gıdaların tüketilmediği bitki ağırlıklı bir beslenme biçimidir.

Vegan beslenen kişiler genel olarak şu gıdaları tüketmez:

• Kırmızı et

• Tavuk ve diğer kümes hayvanları

• Balık ve deniz ürünleri

• Süt

• Yoğurt

• Peynir

• Tereyağı

• Yumurta

• Hayvansal kaynaklı diğer gıda bileşenleri

Bunların yerine bakliyatlar, sebzeler, meyveler, tahıllar, kuruyemişler, tohumlar, bitkisel yağlar ve bitkisel protein kaynakları kullanılır.

Veganlık yalnızca beslenme biçimi olarak da ele alınmayabilir. Vegan yaşam tarzını benimseyen kişiler hayvansal kaynaklı veya hayvanların kullanımını içeren ürünlerden giyim, kozmetik ve diğer tüketim alanlarında da kaçınmayı tercih edebilir.

Vejetaryen Beslenme Nedir?

Vejetaryen beslenmede temel olarak hayvan eti tüketilmez.

Kırmızı et, tavuk ve balık genellikle beslenmenin dışında tutulurken süt ürünleri veya yumurta tüketimi benimsenen vejetaryenlik türüne göre değişebilir.

Bu nedenle “vejetaryen” ifadesi tek bir beslenme modelini tanımlamaz.

Lakto-Ovo Vejetaryen Nedir?

Et, tavuk ve balık tüketmez ancak süt ürünleri ve yumurta tüketebilir.

En yaygın vejetaryen beslenme biçimlerinden biridir.

Lakto Vejetaryen Nedir?

Et, balık ve yumurta tüketmez ancak süt, yoğurt ve peynir gibi süt ürünlerini tüketebilir.

Ovo Vejetaryen Nedir?

Et, balık ve süt ürünleri tüketmez ancak yumurta tüketebilir.

Bu farklılıklar nedeniyle bir ürünün “vejetaryenlere uygun” olması, otomatik olarak veganlara da uygun olduğu anlamına gelmez.

Veganlar ve Vejetaryenler Ne Yer?

İki beslenme biçiminde ortak olarak tüketilebilen çok sayıda gıda vardır.

Bakliyatlar

Mercimek, nohut, kuru fasulye ve bezelye hem vegan hem de vejetaryen beslenmede önemli bitkisel protein kaynaklarıdır.

Özellikle bakliyatlar protein sağlamalarının yanında lif ve çeşitli mikro besin öğeleri de içerir.

Tahıllar

Pirinç, bulgur, yulaf, karabuğday, kinoa ve diğer tahıllar beslenmenin enerji kaynaklarından biri olabilir.

Ancak vegan olmak ile glutensiz olmak birbirinden farklı kavramlardır. Vegan bir ürün gluten içerebilir.

Kuruyemiş ve Tohumlar

Badem, ceviz, fındık, kaju, kabak çekirdeği, chia ve keten tohumu gibi ürünler yağ, protein ve farklı mikro besin öğelerinin alınmasına katkı sağlar.

Sebze ve Meyveler

Sebzeler ve meyveler her iki beslenme biçiminin de temel gıda gruplarındandır.

Beslenmede farklı renk ve türlerde sebze-meyvelere yer verilmesi besin çeşitliliğinin artırılmasına yardımcı olur.

Bitkisel Yağlar

Zeytinyağı ve diğer bitkisel yağlar vegan ve vejetaryen beslenmede kullanılabilir.

Özellikle zeytinyağı salatalardan sıcak yemeklere kadar çok farklı tariflerde kullanılabilen bitkisel bir yağdır.

Vegan Beslenmede Protein Nasıl Alınır?

Vegan beslenmeyle ilgili en sık sorulan sorulardan biri protein ihtiyacının nasıl karşılanacağıdır.

Protein yalnızca hayvansal gıdalarda bulunmaz.

Mercimek, nohut, fasulye, bezelye, soya ürünleri, tofu, kuruyemişler, tohumlar ve bazı tahıllar bitkisel protein kaynaklarıdır.

Gün içerisinde farklı bitkisel protein kaynaklarının tüketilmesi protein ve aminoasit çeşitliliğinin sağlanmasına yardımcı olabilir.

Vejetaryen Beslenmede Protein Kaynakları Nelerdir?

Vejetaryenlerin protein kaynakları benimsedikleri beslenme modeline göre değişir.

Bakliyatlar, tahıllar, kuruyemişler ve tohumların yanında yumurta veya süt ürünleri tüketen vejetaryenler bu gıdalardan da protein alabilir.

Bu nedenle lakto-ovo vejetaryen bir kişinin protein kaynakları vegan beslenen bir kişiden daha farklı olabilir.

Vegan ve Vejetaryen Beslenmede B12 Önemli mi?

Evet. Özellikle vegan beslenmede B12 vitamini önemli bir konudur.

B12 vitamininin güvenilir doğal kaynakları ağırlıklı olarak hayvansal gıdalardır. Bu nedenle vegan beslenen kişilerin B12 ile zenginleştirilmiş ürünler veya gerektiğinde takviye konusunda sağlık profesyonellerinden destek alması gerekebilir.

Vejetaryenlerde ise yumurta ve süt ürünlerinin tüketim miktarına bağlı olarak B12 alımı değişebilir.

Demir Alımına Dikkat Edilmeli mi?

Bitkisel gıdalarda da demir bulunur.

Mercimek, nohut, fasulye, koyu yeşil yapraklı sebzeler, kuruyemişler ve bazı tohumlar bitkisel demir kaynakları arasında yer alır.

Ancak bitkisel kaynaklardaki demirin vücut tarafından kullanılabilirliği hayvansal kaynaklardaki hem demirden farklıdır.

C vitamini içeren gıdaların bitkisel demir kaynaklarıyla birlikte tüketilmesi demir emilimini artırmaya yardımcı olabilir.

Vegan Ürün ile Vejetaryen Ürün Aynı mı?

Hayır.

Bir ürün vejetaryen beslenmeye uygun olduğu hâlde vegan olmayabilir.

Örneğin içerisinde süt bulunan bir çikolata vejetaryen beslenmeye uygun olabilir ancak vegan değildir.

Benzer şekilde yumurta içeren bir makarna bazı vejetaryenler tarafından tüketilebilirken vegan beslenmeye uygun değildir.

Bu nedenle paketli ürün satın alırken yalnızca ürünün adına değil, içindekiler listesine de bakmak gerekir.

Vegan Ürün Alırken Etikette Nelere Bakılmalı?

Paketli bir ürünün vegan olup olmadığını anlamak için içindekiler listesini kontrol etmek önemlidir.

Süt ve süt türevleri, yumurta, peynir altı suyu, süt proteini ve jelatin gibi hayvansal kaynaklı olabilecek bileşenlere dikkat edilmelidir.

Ürün üzerinde güvenilir bir vegan sertifikası veya vegan uygunluk ibaresi bulunması da ürün seçimini kolaylaştırabilir.

Vegan Beslenme Daha Sağlıklı mı?

Bir beslenme biçiminin yalnızca “vegan” veya “vejetaryen” olarak tanımlanması onun otomatik olarak sağlıklı olduğu anlamına gelmez.

Örneğin şeker, yüksek miktarda tuz veya doymuş yağ içeren bazı işlenmiş ürünler de vegan olabilir.

Bu nedenle önemli olan yalnızca hayvansal gıdaların çıkarılması değil; beslenmenin sebze, meyve, bakliyat, tam tahıllar, kuruyemişler, tohumlar ve diğer besleyici gıdalarla dengeli şekilde planlanmasıdır.

Vegan ve Vejetaryen Beslenme Hakkında Sık Sorulan Sorular

Veganlar süt içer mi?

Hayır. Hayvansal süt vegan beslenmeye uygun değildir. Bunun yerine soya, badem, yulaf veya hindistan cevizi gibi bitkisel alternatifler tercih edilebilir.

Vejetaryenler süt içer mi?

Vejetaryenlik türüne bağlıdır. Lakto ve lakto-ovo vejetaryenler süt ve süt ürünlerini tüketebilir.

Veganlar yumurta yer mi?

Hayır. Yumurta hayvansal kaynaklı olduğu için vegan beslenmede tüketilmez.

Vejetaryenler yumurta yer mi?

Bazı vejetaryenler yer. Ovo ve lakto-ovo vejetaryen beslenmede yumurta tüketilebilir.

Vejetaryenler balık yer mi?

Genel tanımıyla vejetaryen beslenmede balık tüketilmez. Balık tüketip diğer etleri tüketmeyen beslenme biçimi genellikle pesketaryen olarak adlandırılır.

Vegan beslenme glutensiz midir?

Hayır. Vegan ve glutensiz farklı kavramlardır. Buğdaydan üretilen bir ekmek tamamen vegan olabilir ancak gluten içerir.

Vegan ve vejetaryen arasındaki en büyük fark nedir?

En temel fark hayvansal ürünlerin kapsamıdır. Vejetaryenler et tüketmezken bazı vejetaryenler süt ürünleri ve yumurta tüketebilir. Vegan beslenmede ise hayvansal kaynaklı gıdalar tüketilmez.

Sonuç

Vegan ve vejetaryen beslenme arasındaki temel fark, hayvansal ürünlerin beslenmeden ne ölçüde çıkarıldığıdır. Vejetaryenler et, tavuk ve balık tüketmezken bazı vejetaryen türlerinde süt ürünleri ve yumurta tüketilebilir. Vegan beslenmede ise hayvansal kaynaklı gıdalar beslenmenin dışında tutulur.

Her iki beslenme biçiminde de bakliyatlar, tahıllar, sebzeler, meyveler, kuruyemişler, tohumlar ve bitkisel yağlar önemli yer tutabilir. Ancak özellikle vegan beslenmede B12 başta olmak üzere bazı besin öğelerinin yeterli alınmasına dikkat edilmesi ve beslenmenin dengeli planlanması önemlidir.